Prostat Kanseri
Prostat bezinden kaynaklanan, erkeklerde en sık görülen kanser; erken evrede PSA taramasıyla tespit edilip küratif tedavi edilebilir.
Prostat kanseri, erkek üreme sisteminin bir parçası olan prostat bezinin glandüler epitel hücrelerinden kaynaklanan malign tümördür. Erkeklerde en sık görülen kanser olup tanı konulduğunda büyük çoğunluğu lokalize evre taşıdığından sağkalım oranları yüksektir.
Androjenlerin prostat büyümesindeki rolü etiyopatogenezde kilit öneme sahiptir. İleri yaş, Afrika kökenli erkeklerde yüksek insidans, birinci derece akrabada öykü ve BRCA2 mutasyonu başlıca risk faktörleridir.
Erken evre hastalık asemptomatiktir; PSA tarama testiyle ya da rektal tuşede tesadüfen saptanır. İleri evrede alt üriner sistem semptomları, hematüri ya da hemospermi görülebilir. Kemik metastazlarında omurgada ya da leğen kemiğinde ağrı ortaya çıkabilir.
PSA yüksekliği ya da rektal tuşede şüpheli bulgu varlığında biyopsi yapılır. Gleason skoru ve ISUP derecesi tümör agresifliğini belirler. Evrelemede pelvik MRI ve PSMA PET-BT kullanılır. Düşük riskli lokalize hastalıkta aktif izlem; orta ve yüksek riskli hastalıkta radikal prostatektomi ya da radyoterapi küratif seçeneklerdir. Robotik prostatektomi modern uygulamada sfinkter ve sinir koruma açısından üstün manevra kabiliyeti sunar. Metastatik hastalıkta androjen yoksunluk tedavisi ve yeni nesil antiandrojenler uzatılmış sağkalım sağlar. PSA takibi tedavi sonrası temel izlem aracıdır.
Hastalığın tanı ve tedavisinde multidisipliner yaklaşım büyük önem taşır; uzman hekim değerlendirmesi, uygun görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi ile kesin tanı konulduktan sonra hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve hastalığın evresi dikkate alınarak bireyselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturulur. Erken tanı ve zamanında müdahale komplikasyonları önlemede ve tedavi başarısını artırmada kritik rol oynar. Tedavi sonrası düzenli takip nüks ya da komplikasyon gelişiminin erken saptanması için zorunludur; hastanın tedaviye uyumu ve yaşam tarzı değişikliklerine katkısı uzun vadeli sonuçları doğrudan belirler.
Hastalığın tanı ve tedavisinde multidisipliner yaklaşım büyük önem taşır; uzman hekim değerlendirmesi, uygun görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi ile kesin tanı konulduktan sonra hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve hastalığın evresi dikkate alınarak bireyselleştirilmiş bir tedavi planı oluşturulur. Erken tanı ve zamanında müdahale komplikasyonları önlemede ve tedavi başarısını artırmada kritik rol oynar. Tedavi sonrası düzenli takip nüks ya da komplikasyon gelişiminin erken saptanması için zorunludur; hastanın tedaviye uyumu ve yaşam tarzı değişikliklerine katkısı uzun vadeli sonuçları doğrudan belirler.