Elektrkoter ve Enerji Cihazları
Elektrik akımı, ultrasonik enerji ve lazerle doku kesilmesi ve kanatıların durdurulmasında kullanılan cerrahi enerji sistemleri.
Cerrahi enerji cihazları, dokuların kesilmesi, koagüle edilmesi (kanama durdurulması) ve mühürlenmesi amacıyla elektrik akımı, ultrasonik titreşim, lazer ışığı ya da radyofrekans enerjisinin kontrollü biçimde kullanıldığı vazgeçilmez cerrahi yardımcı sistemlerdir. Elektrokoter, ultrasonik cerrahi cihazlar, lazer sistemleri ve vessel sealing (damar mühürleme) teknolojileri bu grubun başlıcalarıdır.
Elektrokoter (elektrochirurgy), yüksek frekanslı alternatif elektrik akımının doku üzerinden geçirilmesiyle ısı üreterek kesim ya da koagülasyon sağlar. Monopolar koterda akım vücuda uygulanan aktif elektrottan girerek toprak elektroduna ulaşır; keskin ve hızlı kesim ya da geniş koagülasyon sağlar. Bipolar koterda ise akım iki ucu olan forcepsin iki çenesi arasında sadece aralarındaki dokudan geçer; yan doku hasarı minimaldur, nöroşirürji ve mikrocerrahi gibi hassas alanlarda tercih edilir.
Ultrasonik cerrahi cihazlar (Harmonic Scalpel gibi) 55.000 Hz frekanstaki piezoelektrik titreşimle dokuyu keser ve proteinleri denatüre ederek koagüle eder. Isı üretimi elektrokotere kıyasla çok daha düşüktür (doku ısısı 80°C civarı; elektrochirurgy'de 150-400°C); bu özellik hassas anatomik bölgelerde sinir ve damar hasarını azaltır. Laparoskopik ve robotik cerrahide tek aletle hem kesim hem koagülasyon yapılabilmesi büyük avantaj sağlar.
Vessel sealing cihazları (LigaSure, Thunderbeat) bipolar enerji ile mekanik basıncı birleştirerek 7 mm çapa kadar damarları kalıcı olarak mühürler; bağlama sütürüne ya da klipe gerek kalmaksızın büyük damarlar güvenle kesilebilir. Bu özellik özellikle tiroidektomi, histerektomi ve kolorektal cerrahide işlem süresini önemli ölçüde kısaltır.
Lazer cerrahi sistemleri (CO2, holmiyum, diyot) özgün doku-enerji etkileşimleriyle seçici kullanım alanları sunar. CO2 lazer su içeriği yüksek dokularda mükemmel kesim ve yüzeyel ablasyon sağlar; KBB ve dermatooloji cerrahisinde yaygındır. Holmiyum lazer üriner taş parçalanmasında (litotripsi) ve prostat ablasyonunda standarttır. Diyot lazer retina tedavisinde ve laparoskopik ablasyonlarda kullanılır.
Argon plazma koagülasyon (APC) endoskopik hemostazda yüzeyel kanamalı lezyonları iyonize argon gazı aracılığıyla kontrollü şekilde koagüle eder. Plazma enerjili (PlasmaJet) sistemler endometriozis ablasyonunda minimal hasarla derin doku koagülasyonu sağlar. Her enerji sisteminin yan etki profili, lateral termal yayılım mesafesi ve izin verilen maksimum kullanım süresi cerrah tarafından bilinmelidir; yanlış kullanım komşu yapılarda ciddi hasar yaratabilir.