Apandisit
Kör bağırsak uzantısının iltihaplanmasıyla oluşan, sağ alt karın ağrısı ve ateşle seyreden acil cerrahi hastalık.
Apandisit, kalın bağırsağın başlangıç noktasında yer alan kör bağırsak uzantısının iltihaplanmasıdır. Her yaşta görülebilmekle birlikte özellikle 10-30 yaş grubunda yüksek insidansla karşılaşılır. Fekalitler, lenfoid hiperplazi ve parazitler tıkanmada rol oynar. Tıkanma sonrası lümen içi basınç yükselir, mukozal iskemi başlar ve gram negatif bakteriler duvarı geçerek periapandiküler dokuya yayılır.
Hastalık tipik olarak göbek çevresinde başlayan belirsiz bir ağrıyla başlar; saatler içinde bu ağrı sağ alt kadrana odaklanır ve şiddetlenir. Hareketle artan ağrıya ateş, bulantı, kusma ve iştahsızlık eşlik eder. Çocuklarda ve yaşlılarda klinik tablo atipik seyredebilir; ağrı lokalizasyonu farklı olabilir ve tanı gecikmesi perforasyon riskini artırır. Hamilelerde apendiks konumunun yukarı kayması atipik tablolara zemin hazırlar.
Tanıda tam kan sayımı, CRP düzeyi ve görüntüleme yöntemleri kullanılır. Ultrasonografi ilk tercih yöntemidir; şüpheli olgularda düşük doz bilgisayarlı tomografi daha yüksek duyarlılık sunar. Alvarado skoru klinik karar vermede yol gösterici araçtır.
Tedavide altın standart apendektomidir. Günümüzde büyük çoğunlukla laparoskopik yöntemle yapılan ameliyatta üç küçük kesiden apandiks çıkarılır; açık cerrahiye kıyasla iyileşme süresi kısalır, ağrı azalır ve hastanede kalış 1-2 güne iner. Perforasyonsuz olgularda komplikasyon oranı son derece düşüktür. Delinmiş apandis olgularında batın içi yıkama, gerektiğinde drenaj ve intravenöz antibiyotik tedavisi gerekir. Tedavi edilmezse 24-72 saat içinde apendiks delinebilir ve peritonit ile abse gelişimi hayatı tehdit eder. Karın sağ altında başlayan ve birkaç saat içinde şiddetlenen ağrı her zaman ciddiye alınmalı ve acil tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. Son yıllarda seçilmiş olgularda antibiyotikle konservatif tedavi araştırılmaktadır; uzun vadeli nüks riski göz önüne alındığında cerrahi tercih edilen yaklaşımdır.