Paratiroid Ameliyatı

Ameliyat Hakkında

Paratiroid ameliyatı (paratiroidektomi), primer hiperparatiroidizmde paratiroid hormonu (PTH) aşırı salgılayan bez ya da bezlerin cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Hiperparatiroidizm, hiperkalseminin en sık nedeni olup kemik yoğunluğu kaybı, böbrek taşı, nöropsikolojik belirtiler ve kardiyovasküler riskler gibi çeşitli sistem tutulumlarına yol açar.

Paratiroid bezleri, tiroidin arka yüzünde yerleşmiş, her biri yaklaşık 30-40 mg ağırlığında dört adet küçük endokrin bezdir. PTH; kan kalsiyumunu artırmak amacıyla kemikten kalsiyum mobilizasyonunu, böbrekte kalsiyum reabsorpsiyonunu ve D vitamininin aktif formunun (1,25-dihidroksivitamin D) sentezini uyarır. Primer hiperparatiroidizmde çoğunlukla tek bir bezdeki adenom (%85) aşırı PTH salgılar; daha az sıklıkta çok bezli hiperplazi ya da karsinom söz konusu olabilir.

Cerrahi endikasyonlar arasında semptomatik hiperparatiroidizm (böbrek taşı, osteoporoz, nöropsikolojik semptomlar), asemptomatik olgularda serum kalsiyumun normalin 1 mg/dL üzerinde olması, T skoru -2,5 ve altında osteoporoz saptanması, 50 yaş altı hasta ve 24 saatlik idrar kalsiyum atılımının 400 mg üzerinde olması sayılabilir. Preoperatif lokalizasyon çalışmaları ameliyat planlamasının temelini oluşturur: Tc-99m sestamibi sintigrafisi, boyun ultrasonografisi ve gerektiğinde 4D-BT ya da MRI ile adenom yeri belirlenir. Lokalizasyon başarısız kaldığında bilateral boyun eksplorasyonu zorunludur.

Minimal invaziv paratiroidektomide (MIP) lokalize edilen adenomun üzerine yapılan küçük kesi aracılığıyla yalnızca o bez çıkarılır. İntraoperatif PTH ölçümü (Miami kriteri: bezin çıkarılmasından 10 dakika sonra PTH'nın başlangıç değerinin %50 ve altına düşmesi) rezeksiyonun yeterliliğini gerçek zamanlı olarak doğrular; kriter sağlandığında diğer bezlerin eksplorasyonuna gerek kalmaz. Oran sağlanamadığında ek bez arayışı için eksplorasyona devam edilir.

Lokal ya da genel anestezi altında 30-60 dakika süren ameliyat sonrasında hasta genellikle aynı gün ya da ertesi gün taburcu olabilir. Başarılı rezeksiyon sonrasında serum kalsiyumu saatler içinde normalleşir; geçici hipokalsemi sık görülen bir komplikasyondur ve kalsiyum-D vitamini takviyeleriyle kolayca yönetilir. Kalıcı hipoparatiroidizm (%1 altında) ve rekürren larenjeal sinir hasarı nadir komplikasyonlardır. Deneyimli merkezlerde başarı oranı %95-98 düzeyindedir; nüks ve kalıcı hiperparatiroidizm uzun vadeli takipte nadir görülür.