Pankreas Ameliyatı

Ameliyat Hakkında

Pankreas ameliyatı, pankreas başı kanseri, ampulla vateri tümörü, kronik pankreatit ve diğer pankreas patolojilerinde uygulanan Whipple prosedürü (pankreatoduodenektomi) ile pankreas gövde-kuyruk tümörlerinde uygulanan distal pankreatektomiyi kapsayan kapsamlı cerrahi girişimler bütünüdür. Karın cerrahisinin en teknik ve en büyük rezeksiyon ameliyatları arasında yer alır.

Pankreas kanseri, tüm kanserler arasında prognozu en kötü olanlar arasındadır; hastaların çoğu ileri evrede tanı alır. Tanı konulduğunda rezektabl (ameliyat yapılabilir) olan olgular yaklaşık %15-20 ile sınırlıdır. Karın üst bölge ağrısı, sırta vuran ağrı, tıkayıcı sarılık, kilo kaybı ve yeni başlayan diyabet başlıca klinik bulgulardır. Tanı ve evrelemede üçlü faz BT, MRI/MRCP, PET-BT ve endoskopik ultrasonografi (EUS) kullanılır; EUS kılavuzluğunda ince iğne aspirasyonuyla doku tanısı konulabilir. Sınır hattı rezektabl tümörlerde neoadjuvan kemoterapi (FOLFIRINOX ya da gemcitabin+nab-paklitaksel) ile tümör küçültülerek rezektabilite artırılmaya çalışılır.

Whipple prosedüründe pankreas başı, duodenum, mide pilor bölgesi ya da bir kısmı, safra kesesi ve common safra kanalı çıkarılır; pankreas gövdesi ve kuyruğu, mide ve ince bağırsağın büyük bölümü korunur. Rezeksiyon sonrasında pankreatojejenostomi (pankreas-bağırsak anastomozu), hepatikojejenostomi (safra yolu-bağırsak anastomozu) ve gastrojejenostomi (mide-bağırsak anastomozu) olmak üzere üç ayrı anastomoz kurulur. Pilor korumalı teknikte mide piloruyla birlikte ilk 1-2 cm duodenum korunur; bu yaklaşım klasik Whipple ile benzer onkolojik sonuçlar sunarken mide fonksiyonunu daha iyi korur.

Distal pankreatektomide pankreas gövdesi ve kuyruğu dalakla birlikte (splenektomi) ya da dalak korunarak çıkarılır. Sol taraflı pankreas tümörlerinde ve kronik pankreatitte uygulanır; Whipple'a kıyasla daha kısa ve daha az riskli bir ameliyattır. Laparoskopik ve robotik teknikler her iki prosedürde de giderek yaygınlaşmakta; kan kaybı ve hastanede kalış süresini azaltmaktadır.

Genel anestezi altında Whipple prosedürü 5-7 saat sürer; hastanede kalış 7-10 gündür. En sık görülen komplikasyon pankreas fistülüdür (anastomoz kaçağı); drenaj kateteri ile izlenir ve çoğu konservatif yöntemle kapanır. Gecikmiş mide boşalması, kanama ve enfeksiyon diğer komplikasyonlardır. Ameliyat sonrasında pankreas ekzokrin fonksiyon kaybı için enzim replasmanı (pankreatin), endokrin yetmezlik gelişirse insülin tedavisi gerekebilir. Adjuvan kemoterapi standart protokollerle uygulanır. Rezektabl pankreas kanserinde ameliyat sonrası 5 yıllık sağ kalım %20-25 düzeyindedir.