Diz Protezi Ameliyatı

Ameliyat Hakkında

Diz protezi ameliyatı (total diz artroplastisi), ileri evre diz osteoartritinde femur (uyluk kemiği), tibia (kaval kemiği) ve patellanın (diz kapağı) eklem yüzeylerinin yıpranmış kıkırdakla birlikte alınarak metal alaşım, yüksek yoğunluklu polietilen ve seramikten oluşan yapay bir eklem yüzeyi sistemiyle değiştirilmesi işlemidir.\n\nDiz osteoartriti zamanla kıkırdağı tamamen aşındırır; kemik yüzeyleri birbirine temas ederek şiddetli ağrıya, şişliğe ve hareket kısıtlılığına neden olur. Günlük yaşamı kısıtlayan ağrı, gece ağrısı ve merdiven inip çıkmada güçlük başlıca başvuru şikayetleridir. Osteoartrit dışında romatoid artrit, posttravmatik artrit ve avasküler nekroz da ameliyat endikasyonları arasındadır. Fizik tedavi, ağrı kesiciler, viskosuplemantasyon enjeksiyonları ve kilo yönetimiyle giderilemeyecek düzeyde hasar oluştuğunda total artroplasti önerilir.\n\nAmeliyat öncesinde tam diz grafisi, yük altı uzun bacak grafisi, MRI ve hasta kardiyopulmoner değerlendirmesi yapılır; bilgisayar destekli ya da hasta spesifik kesim kılavuzlarıyla implant boyutlandırması giderek yaygınlaşmaktadır. Ameliyatta yıpranmış kemik ve kıkırdak yüzeyler hassas testere ve yongalama aletleriyle alınır; hazırlanan kemik yüzeylerine metal kaplamalar uygun siman ya da presfit tekniğiyle sabitlenir; iki metal yüzey arasına yüksek yoğunluklu polietilen insert yerleştirilerek düşük sürtünmeli bir eklem hareketi sağlanır. Patellanın arka yüzeyi de semptom ve anatomiye göre kaplanabilir. Posterior stabilizasyonlu ve posterior çapraz bağ korumalı (cruciate retaining) olmak üzere iki temel tasarım seçeneği mevcuttur; cerrahi sırasında ligaman dengesi bu seçimi belirler.\n\nGenel ya da spinal anestezi altında 1,5-2 saat süren ameliyat sonrasında hastanede 3-5 gün kalınır. Fizik tedavi ameliyat sonraki gün erken mobilizasyonla başlar; bu, iyileşmeyi hızlandırır ve derin ven trombozu ile pulmoner emboli riskini azaltır. Düşük molekül ağırlıklı heparin ya da direkt oral antikoagülanlar tromboprofilaksi amacıyla 2-4 hafta süreyle kullanılır. Soğuk uygulama ve drenaj yönetimi ilk günlerde şişlik ve ağrıyı kontrol altında tutar.\n\nTam iyileşme ve fonksiyonel dönüş 3-6 ay sürer; nihai implant oturması ise 12 aya kadar uzayabilir. Başarılı diz protezi sonrasında hastaların büyük çoğunluğu ağrısız yürüyebilir, merdiven çıkabilir ve günlük yaşamını bağımsız sürdürebilir. Yüksek etkili aktiviteler (koşu, sıçrama, ağır yük taşıma) önerilmez; ancak yüzme, bisiklet ve golf gibi düşük etkili sporlar uygun görülür. Modern implantların 15-25 yıllık kullanım ömrü, genç ve aktif hastalarda revizyonu bir olasılık olarak akılda tutmayı gerektirir. Revizyon ameliyatlarında kemik kaybı nedeniyle kısıtlı implant tasarımları ve augmentasyon gerekebilir.