Derin Beyin Stimülasyonu

Ameliyat Hakkında

Derin beyin stimülasyonu (DBS), beyin içindeki belirli nükleuslara yerleştirilen ince elektrotlar aracılığıyla düşük frekanslı sürekli elektrik uyarısı verilmesine dayanan, ilaçla kontrol edilemeyen hareket bozukluklarında uygulanan ileri bir nöroşirürjikal tedavi yöntemidir.

DBS'nin temel endikasyonları arasında ilerlemiş Parkinson hastalığı (ilaç yanıtı azalmış, motor dalgalanma ve diskinezi gelişmiş olgular), esansiyel tremor ve distoni başı çekmektedir. Parkinson hastalığında en sık hedef alınan beyin yapıları subtalamik nükleus (STN) ve globus pallidus internus (GPi)'tur; esansiyel tremorda talamus ventral intermedial nükleusu (Vim) tercih edilir. Uygun hasta seçimi DBS başarısını doğrudan belirler: levodopaya iyi yanıt veren, bellek ve bilişsel işlevleri korunmuş, psikiyatrik komorbidite bulunmayan Parkinson hastalarında en iyi sonuçlar elde edilir.

Ameliyat iki aşamada gerçekleştirilir. Birinci aşamada stereotatik kafes ya da görüntü rehberli robotik sistem kullanılarak elektrotların yerleştirileceği koordinatlar milimetrik hassasiyetle hesaplanır. Hasta lokal anestezi altında uyanık tutularak kafa derisi açılır ve küçük bir burr-hole (matkap deliği) açılır; mikroelektrot kayıtları eşliğinde hedef nükleus nöronal deşarj deseni ve yanıt özelliklerine göre doğrulanır. Test stimülasyonu uygulanarak tremor, rijidite ve bradikineziyle etki değerlendirilir; yerleşim tatmin edici bulunursa kalıcı elektrot sabitlenir. İkinci aşamada (aynı gün ya da birkaç gün sonra) boyun ve klavikula altında deri altına yerleştirilen pil (implante pulse generator, IPG) kablo bağlantılarıyla elektrota bağlanır. Bazı merkezlerde tüm aşamalar tek seansta tamamlanabilir.

Genel ya da lokal anestezi altında gerçekleştirilen birinci aşama 3-5 saat, IPG implantasyonu ise 1-2 saat sürer. Ameliyat sonrasında 2-4 gün hastanede kalınır. İlk aktivasyon birkaç hafta sonra yapılır; programlama parametrelerinin optimizasyonu aylarca sürebilir. Uygun stimülasyon parametreleriyle Parkinson hastalarında tremor, rijidite ve motor dalgalanmalar belirgin ölçüde azalır; levodopa dozu genellikle düşürülebilir.

DBS nöromodülatuvar etkisini geri dönüşümlü biçimde gerçekleştirir; ablasyon ya da lezyon cerrahisinden farklı olarak istenmeyen etkiler programlama ayarlarıyla düzeltilebilir. Olası komplikasyonlar arasında elektrot yanlış yerleşimi, intrakraniyal kanama, enfeksiyon ve ekipman arızası sayılabilir; ciddi komplikasyon oranı deneyimli merkezlerde %1-3 düzeyindedir. Pil ömrü 3-7 yıl arasında değişir; biterken şarjlı ya da yeni nesil uzun ömürlü IPG ile değiştirilmesi gerekir.