Böbrek Taşı Ameliyatı

Ameliyat Hakkında

Böbrek taşı ameliyatı, böbrek içinde oluşan kalsiyum oksalat, ürik asit, strüvit ya da sistin kristallerinden meydana gelen taşların vücuttan uzaklaştırılmasına yönelik endoskopik, perkütan ya da laparoskopik cerrahi girişimlerin genel adıdır. Taşın boyutuna, lokalizasyonuna ve hastanın anatomisine göre şok dalgası litotripsi (ESWL), üreterorenoskopi (URS) veya perkütan nefrolitotomi (PCNL) yöntemlerinden biri seçilir.

Böbrek taşı hastalığı, ülkemizde özellikle Güneydoğu Anadolu'da yaygın görülen ve %10-15 ömür boyu prevalansla önemli bir ürolojik sorundur. Üreter ya da böbrek pelvikalisiyel sistemde obstrüksiyon oluşturan taşlar akut böbrek koliğine neden olur: ani başlayan ve dalgalar halinde seyreden şiddetli yan-bel ağrısı, kasığa, uyluğa ve genital bölgeye yayılım, bulantı, kusma ve hematüri tipik klinik tablodur. Taşı geciktirmeden boyutu, konumu ve yoğunluğu belirlemek için kontrast verilmeksizin düşük doz spiral BT en duyarlı görüntüleme yöntemidir; metabolik değerlendirme (24 saatlik idrar profili, serum kalsiyum, ürik asit) taş tipi ve tekrar risk faktörlerini ortaya koyar.

10 mm altındaki üreter taşlarında spontan düşme beklenir; alfa-bloker ilaçlarla (tamsulosin) bu süreç desteklenir. 10-20 mm arası böbrek taşlarında ESWL (vücudun dışından şok dalgasıyla parçalama) ya da URS tercih edilebilir. 20 mm üzeri, alt pol yerleşimli, sert (kalsiyum monohidrat, sistin) ya da anatomik anormali varlığında PCNL standart tedavidir.

PCNL'de hasta prone ya da supin pozisyonda yatırılır; floroskopi ve ultrasonografi rehberliğinde böbrek pelvikalisiyel sistemine cilt üzerinden 7-10 mm'lik bir kanal açılır. Bu kanal aracılığıyla nefroskop yerleştirilerek pnömomatik, ultrasonik ya da lazer enerji ile taş parçalanır ve fragmanlar aspire edilir ya da forsepsle çıkarılır. Reziduel fragmanlara mini-PCNL ya da ikinci seans uygulanabilir; flexible nefroskopi ile alt kalikslere ulaşılır.

URS'de ise üretradan mesaneye, oradan üretere ilerletilen yarı rijid ya da fleksibıl endoskopla üst üriner sisteme ulaşılır; holmiyum lazer enerjisiyle taş toza çevrilir ya da sepet-forsepsle bütün çıkarılır.

Genel anestezi altında PCNL 1,5-2,5, URS 45-90 dakika sürer; PCNL sonrası nefrostomi tüpü 24-48 saat takılı kalır ve hastanede 2-4 gün kalınır. URS ameliyatlarında üreteral stent (çift-J) 2-4 hafta bırakılır. Taşsız kalma oranları PCNL'de %85-95, URS'de %75-90 düzeyindedir. Nüksü önlemek için yeterli sıvı alımı, diyetle oksalat ve tuz kısıtlaması ve metabolik faktörlerin tedavisi uzun vadede kritik önem taşır.