Adrenal Bez Ameliyatı

Ameliyat Hakkında

Adrenal bez ameliyatı (laparoskopik adrenalektomi), böbreklerin hemen üstünde yer alan ve kortizol, aldosteron, androjenler ile adrenalin gibi hayati öneme sahip hormonları üreten adrenal bezlerin cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Tek ya da her iki adrenal bez, hastalığın tipine ve yaygınlığına göre farklı tekniklerle çıkarılabilir.

Adrenalektominin başlıca endikasyonları arasında feokromositom (adrenalin salgılayan tümör), Conn sendromu (aldosteron fazlalığına bağlı hipertansiyon ve hipokalemi), Cushing sendromu (kortizol fazlalığı), adrenokortikal karsinom ve insidentalomalar (tesadüfen saptanan büyük ya da büyüyen adrenal kitleler) sayılır. Feokromositom özellikle cerrahi açısından en riskli tablodur; tümörün elle ya da aletlerle baskıya alınması ani ve şiddetli hipertansif kriz tetikleyebilir.

Ameliyat öncesinde hormon düzeyleri (24 saatlik idrar katekolaminleri, plazma metanefrinleri, aldosteron/renin oranı, kortizol supresyon testi) ve görüntüleme (BT, MRI, I-123 MIBG sintigrafisi) ile kesin tanı ve tümör lokalizasyonu sağlanır. Feokromositomda preoperatif alfa-adrenerjik bloker (fenoksibenzamin ya da doksazosin) tedavisi en az 10-14 gün süreyle uygulanarak kan basıncı ve kalp atım hızı stabilize edilir; bu hazırlık intraoperatif hemodinamik krizi önlemek açısından zorunludur.

Günümüzde altın standart laparoskopik adrenalektomidir. Lateral transabdominal ya da retroperitoneal yaklaşımla 3-4 trokar kesisi açılarak bez görüntülenir ve çıkarılır. Retroperitoneal yaklaşım özellikle daha önce karın ameliyatı geçirmiş hastalarda yapışıklık riskini azaltır. Büyük (10 cm üzeri) ya da malignite şüpheli kitlelerde açık adrenalektomi tercih edilebilir. Bilateral adrenalektomide her iki bez çıkarıldığından hastaya ömür boyu kortizol ve mineralokortikoid replasman tedavisi başlanır; bu durum Addison hastalığına yol açmaksızın yönetilebilir.

Genel anestezi altında 1-2 saat süren ameliyat sonrasında hastanede 2-3 gün kalınır. Feokromositom olgularında yoğun bakım gözlemi planlanır; intraoperatif kan basıncı dalgalanmaları yakından izlenir. Laparoskopik yöntemde ağrı azdır ve iyileşme hızlıdır; çoğu hasta 1-2 hafta içinde günlük yaşamına döner.

Uzun vadede Cushing sendromunda kortizol normalleşince Addison benzeri yetersizlik tablosu geçici olarak görülebilir; bu süreçte kortizol replasmanının kademeli azaltılması gerekir. Conn sendromunda ameliyat sonrası hastaların büyük çoğunluğunda hipertansiyon düzelir ya da antihipertansif ilaç gereksinimi belirgin azalır. Feokromositomda tümörün tam çıkarılmasıyla kan basıncı normalleşir; nüks açısından yıllık biyokimyasal takip önerilir.